23 Ağustos 1990 Perşembe

37.40 CAHİT KAYRA

(22 OCAK 2007)

Bodrum’un eskileri, hatta benim gibi sonradan gelenleri Kayra ailesini çok iyi tanır. Ne yazık ki iki yıldır gelmiyorlar Bodrum’a. Gelmiyorlar değıil, gelemiyorlar. Sağlık nedenleriyle İstanbul’da Moda’da yaşamlarını sürdürüyorlar.

Bugünlerde Cahit Kayra’nın üç kitabı çıktı. (x) Bu kitaplardan bir tanesini hemen okudum. Telefon Tefteri.

Bu kitap hakkında bir şeyler yazmadan önce, bir türlü gün ışığına çıkamayan Anı’larımdan bir alıntı yapmak istiyorum.

“...İnşaat sırasında hiç tanımadığım kimseler inşaatı gezmek isterlerdi. Bunlar çoğunlukla yoldan geçen insanlar olurdu. Severek gezdirirdim. Benim beğendiğim bir şeyin başkaları tarafından da beğenilmesi hoşuma giderdi.

Bazıları da Mimar Beyhan Bey’i tanıdığı için inşaatı merak ederdi. Sevgili Gönül Kayra'yı böyle tanıdım. Ve dost olduk.

Bazı sabahlar Azmakbaşı'ndaki çay bahçesinde, bazı akşam üzerleri Liman'daki Raşit'in kahvesinde buluşurduk. Bazen de Ali Doksan'ın lokantasına gider tencere yemeği yerdik.

Gönül Hanım’la dostluğumuz Ankara'da da sürdü. Şimdi İstanbul'da da görüşüyoruz. Günde birkaç defa telefonlaştığımız oluyor. Gazete haberleri, televizyon programları, okuduklarımız, gördüklerimiz, duyduklarımız üzerine yorumlar yapıyoruz.
Gönül Hanım, Cemal Reşit Rey'in öğrencisidir. Piyano çalar. Klasik müziği çok iyi bilir ve izler. Bir çok da müzisyen dostu vardır. İdil Biret bunların en başında gelir.

Ayrıca Gönül Hanım’ın genç yeteneklere, dostları aracılığı ile, olanak yaratmak gibi önemli bir misyonu vardır.

Eşi Cahit Kayra değerli bir bürokrattır. O zamanki adı ile Ankara Siyasal Bilgiler Okulu'nu bitirmiştir. Maliye Bakanlığı'nda önemli görevlerde bulunmuştur. Paris'te OECD Temsilciliği, 1974'deki Ecevit Hükümeti'nde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yapmıştır.

Ama, bence, asıl özelliği yazarlığıdır. Bodrum Üzerine Çeşitlemeler, Romantik bir Karga, Hoşça Kal Bodrum hikaye kitaplarıdır. İstanbul Haritaları; İstanbul'un Yokuş ve Merdivenleri; İkinci Mahmut'un İstanbul'u; Kandilli, Vaniköy ve Çengelköy - Mekanlar ve Zamanlar; Bebek - Mekanlar ve Zamanlar diğer değerli kitaplarıdır.

1999'da yayınladığı Sevr Dosyası ise dev bir eserdir. Cahit Bey, anılarını da yazmıştır.

1995 yılında Cem Yayınları'ndan çıkan 1938 Kuşağı Olaylar, İnsanlar, Anılar kitabı beğeni ile okunmuştur.

Cahit Bey, dostları ile haftanın belli günlerinde buluşur, edebi toplantılara konuşmacı olarak katılır, hatta bazen televizyon programlarına da konuk olur. Kendi deyimi ile "yaşama yanıt” verir..."
***
Günlerden bir gün Gönül Kayra çekmecesini karıştırırken bir adres defteri bulur. Eski yıpranmış bir defter.

Cahit Bey hemen her akşam yaptığı yürüyüşünden eve döndüğünde sevgili eşini gözü yaşlı bulur.

Birlikte defteri incelemeye başlarlar. O sayfaların içinde hem eski yılların insanlarına ve olaylarına hem de yaşlıların bir tür sayrılığı olan geçmiş günler özlemlerine ve hüzünlerine dalıp giderler.

“Kendimize bile açıklayamadığımız bir ruhsal dürtü ile Eski Defter’i yerine bıraktık.

Masamın çekmecesindeki, yıpranmış, sayfaları sararmış, yazılarının mürekkepleri solmuş Eski Defter, daha doğrusu defterler, yitirilmiş bir define gibi tekrar gözüme düşmekte ve kendisini hatırlatmakta gecikmedi. Adlar, telefon numaraları, adresler…Sırları dökülmüş, sararmış bir eski zaman aynası gibi… Ona bakarken, kırk yıl öncesindeki kendimizi görüyoruz solmuş ve dağınık perdelerin ardında…” diyor Cahit Kayra, kitabın 6. sayfasında.

Telefon Defteri’nin içeriğine çok yakışan bir kapağı var. İçinde ise özlemle anılan pek çok dost ve de hüzün.

Bu kadar çok dost ancak sevgiyle birikebilir diyorum.

Bunu bilerek söylüyorum.

2005 yılında Aort ameliyatı olduğumda beni 93 kişi telefonla aramıştı.

Kimi bir kez, kimi beş kez, kimi on beş kez.

Ben bu 93 kişiyi sevgiyle biriktirmiştim.

***
Sevgisiz hiçbir şey olmuyor.
Olursa çirkin oluyor.

Gördünüz Nobel ödüllü yazarımız bir gün için yönettiği gazeteden, başka bir gazeteye kin kustu.

Kin, bir yürek için taşınması çok ağır bir yüktür.

Çok genç yaşta edindiği bu ağır yükü, değerli yazarımız, acaba ömür boyu nasıl taşıyacak?

Doğrusu merak ediyorum.

***
Yakın bir tarihte Cumhuriyet Gazetesi yazarlarından Yılmaz Şipal 50 yıllık sevgili eşi Kumru Şipal’e Edgar Allan Poe’nun unutulmaz şiiri Anabell Lee ile veda etti.

Melih Cevdet Anday’ın sanki çeviri değil de kendisi yazmış gibi Türkçeleştirdiği bu şiiri benim kuşağım ezbere bilirdi.

Senelerce, senelerce evveldi 

Bir deniz ülkesinde



Yaşayan bir kız vardı, bileceksiniz
İsmi Anabell Lee
Hiçbir şey düşünmezdi sevilmekten, 
Sevmekten başka beni…

***
Bugün 17 Ocak 2007. Lale Oraloğlu’nu sevgiyle uğurladık, İstanbul’da.
Lale’yi Bodrum’da tanımıştım, 1979 yılı sonbaharında.

Ben ev yapıyordum Kumbahçe Mahallesi’nde, Lale bar işletiyordu. Nerede olduğunu ancak tarif ederek anlatabilirim. Çünkü, artık Bodrum’da öyle bir yer yok. Örneğin, Ali Güven’in şimdiki dükkanının sırasında bir manav, iki de kasap dükkanı vardı, yan yana. İşte o binaların terasındaydı Lale’nin barı. Adını hatırlamıyorum. Arka sokaktan girilirdi binaya, dar bir merdivenle çıkılırdı. Büyükçe bir yerdi.

Arkadaşlarla orada buluşur, kimselerin olmadığı gecelerde, kendi aramızda türkü söylerdik.

Bir gece ilerideki koltukta oturan bir bey sesiyle bizlere katıldı. Tanıyordum o beyi bir yerlerden, ama acaba nereden?

Ertesi sabahh meyve alırken o beyi nereden tanıdığımı buldum.

O yıllarda Bodrum bu güzellikte bir yerdi. Gündüz meyve aldığınız manavla, gece aynı barda türkü söylerdiniz.

-------------------------------------------------
(x) CUMHURİYET’İN KURULUŞ YILLARINDA
bir devrimci doktorun anıları
Dr. Mehmet Fuat Umay
Hazırlayan ve çeviren : Cahit Kayra
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları,
1. Baskı Temmuz 2003
2. Baskı Haziran 2006

velosipet ile bir cevelan
1900’E DOĞRU İSTANBUL’DAN BURSA’YA BİSİKLETLİ BİR GEZİ
İbnülcemal Ahmet Tevfik
Çeviren : Cahit Kayra
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları,
1. Baskı Ekim 2006

***
Cahit Kayra
Telefon Defteri,
Erciyaş Yayınları.
Birinci Baskı Ekim 2006

Cahit ve Gönül Kayra’nın Bodrum’da Uslu Çıkmazı’ndaki evlerinin “Mavi” kapısı. (Uslu Çıkmazı da çıkar oldu, benim Çilek Sokak gibi)

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder